Tekil Mesaj gösterimi
Eski 19.11.11, 19:21   #17
Karagöz
Uzman Üye

Karagöz - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: Nov 2011
Konular: 327
Mesajlar: 1,764
Ettiği Teşekkür: 1986
Aldığı Teşekkür: 8997
Rep Derecesi : Karagöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmedeKaragöz muhteşem bir gelişmede
Ruh Halim: none
Wink Cevap: Türk Sanat Müziği Makamları



Makamların şahını yazmamışsın oldu mu şimdi


Sabâ makamı



Ses örneği:




Durak: Dügâh
Güçlü: Çargâh
Yeden: Rast
Yapı: Birleşik
Seyir: Çıkıcı


Sabâ makamına dügâh veya çargâh açılarak başlanır. Genel kural budur, seyir çıkıcı bir nitelikte olur.

Çargâh perdesi makamın güçlü perdesidir. Bu perde o kadar metin bir güçlülük görevini yerine getirir ki, diğer makamlardan bestelenen eserlerde, Çargâhın açılması durumunda, sabâ makamına geçilecekmiş gibi bir duygu hissedilir.

Çargâh perdesi etrafındaki seslerde dolaşılırken segah perdesinde belirgin asma kararlar verilir. Bu asma kararlarda segah perdesi biraz pest olarak kullanılır. Bu pestlik eksik bakiye bölgesi içinde yapılır. Karar perdesi olan dügâhta da geçici kararlar verilir ve tekrar çargâha dönülerek çargâh perdesi vurgulanır veya asma karar verilir.

Çargâh perdesi etrafında doyurucu derecede seyirler gösterildikten sonra gerdaniye perdesi açılarak, gerdaniye üzerindeki hicaz makamı seyri içine girilir, bu seyirlerde çargâh etrafındaki yapılan seyirler gibi uzun gösteriler yapılmaz, tekrar gerdaniye gösterilir, Acemde vurgulama yapılır ve çargâha inilerek asma kararlardan sonra, segahta da asma kararlar verilerek kesin karar için dügâha düşülür ve rast perdesi yeden alınarak dügâhta kesin karara varılır. Bu karar uşşak çeşnisi gösterilerek verilir.

Miyanda başka makamlara geçilmesi usulden olduğu için, bestekâr veya ic-rakâr uygun gördüğü perdeden miyan açar ve değişik makamlarda seyirler gösterir. Bu seyirler genellikle hüseynî ve muhayyer perdelerinden başlatılır. Ancak, başka ve uygun görülen perdelerden de başlatılabilir. Mesela, tizde sekizli içinde sabâ gösterilmek istenirse, Tiz çargâh açılarak miyan gösterilmeye başlanabilir.

Sabâ makamında kullanılan arızalı sesler üzerinde önemle durmamız gerekmektedir. Hicaz makamının (dik kürdî - nim hicaz) arasını teşkil eden artık ikili aralığı genelde 12 komadan oluşur. Acaba bu artık ikili çargâh üzerine göçürü-lürse durum ne olur?

Çargâh üzerine nakledilen hicaz beşlisinin bu şemada gösterildiği gibi olması icap eder:

Halbuki, gerek bestekârlar ve gerekse icracılar bu beşliyi şemada gördüğümüz şekilde kullanmazlar. Şu suretle ki: hicaz perdesi (re bakiye bemol) Sabâ makamında hemen hiç kullanılmaz. Burada duyulması ve icra edilmesi gereken ses eksik bakiye bölgesi içindeki re bemoldür. Diğer bir deyişle, hicaz perdesinden bir, bazan iki koma dik olarak kullanılan re bemoldür. Eğer hicaz makamında kullandığımız bakiye bemolünü, sabâ makamının seyrinde kullanacak olur isek, sabâ çeşnisini arzu edilen nitelikte vermemiş oluruz. Çünki, sabâ makamı pest düşen bakiye bemolünü istemez; icra edildiğinde kulağımıza istenmeyen ve mülayim olmayan bir re bemol sesi gelir. Yine bu artık ikilinin üst perdesini gösteren koma bemollü mi sesi de, sabâ makamında kullanılmaz. Tam hüseynî perdesi icra olunur. Eğer dik hisar (koma bemollü mi) perdesi kullanılırsa, sabâ çeşnisinin verilmesi istenilen düzeyde yerine getirilemez ve daha çok çargâh üzerindeki hicaz makamına doğru bir çeşni meyli görülür. Bu tür bir icra sabâ makamının çeşnisini çok belirgin olarak bozar.

Bestekârlarımız bu sakat icra ve çeşni bozukluğunu gidermek için gayet güzel ve ince bir buluşla, artık ikilinin aralıklarını değiştirmeden, dik hisarı hüseynîye çevirmişler, hicaz perdesini de daha bir koma kadar tizleştirerek, sabâ makamına uygun sesleri bulmuşlardır.

Tizde, gerdaniye üzerindeki hicaz dörtlüsünde bir değişiklik yapılmamış, dörtlü aynen muhafaza edilmiştir.

Saba makamı karardan peste doğru bir genişleme yapmaz, yeden perdesi olan rast perdesinden daha peste doğru inmez.






Ayrıntılı bilgileri:
Beste : Şâkir Ağa
Güfte : Nûri
Makamı : Sabâ makamı
Usûlü : Semaî usûlü
Söyleyen : Hakkı Demirok


Sözleri:

Gelmiş değil böyle perî
Hiç görmedim çoktan beri
Olsam ne var ben müşterî
Hiç görmedim çoktan beri

Semmur gibi zülfün teli
Seyreyleyen olur deli
Değmişmidir ağyâr eli
Hiç görmedim çoktan beri

Notası:


__________________
Karagöz isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
4 Üyemiz Karagöz'in Mesajına Teşekkür Etti.