Tekil Mesaj gösterimi
Eski 19.06.13, 23:10   #2
Mislina
Süper Üye
Mislina - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: May 2012
Konular: 458
Mesajlar: 2,989
Ettiği Teşekkür: 4166
Aldığı Teşekkür: 9717
Rep Derecesi : Mislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzel
Ruh Halim: none
Standart Cevap: Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar Bakımından “Onay”, “Veto”

I. CUMHURBAŞKANININ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİNİ
ONAYLAMASININ HUKUKİ ANLAMI - KAVRAMSAL OLARAK
ONAY MI, ISDAR MI, YOKSA HUKUK ALEMİNE İNTİKAL
ETTİRME Mİ TERCİH EDİLMELİ?

Cumhurbaşkanının özellikle adi kanunlar, hatta anayasa değişikliklerine dair kanunlar bakımından kullandığı yetkinin bir “onay” veya diğer bir ifadeyle tasdik” anlamına gelmediği, bunun TBMM’nin işlemini hukuk âlemine intikal ettirmek anlamında düşünülmesi gerektiği kanaatinde olduğumuzu öncelikle belirtmek isteriz. Şöyle ki; Cumhurbaşkanının anayasa değişikliklerine dair kanunlar dahil kanunlar üzerindeki yetkisinin bir “onay”, ya da diğer bir ifadeyle “tasdik” anlamına gelmediği en azından ciddi tartışma götürür bir konudur. Dolayısıyla, Cumhurbaşkanının mevzubahis yetkisinin, ısdar9, ortaya çıkarma10 ya da TBMM’nin yaptığı kanunu hukuk âlemine intikal ettirme, veya onun yayınlanmak üzere aslına uygunluğu tespit edici11bir işlem olarak kabulü daha doğrudur. Daha özet bir ifadeyle, Cumhurbaşkanı, zaten Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan son oylamayla kanunlaşma süreci tamamlanmış12, dolayısıyla kanun niteliğini kazanmış işlemin13hukuki sonuçlarını doğurmak üzere sadece muhatapları bakımından hüküm ifade edici aşamayı tahakkuk ettirmektedir. Bu aşama, Resmi Gazetede yayım sürecini harekete geçirmekle gerçekleşir. Bunun yanısıra, kanunların Resmi Gazetede yayımlanması safhası, kanunlar bakımından içe dönük kurucu bir unsur niteliğinde olmayıp, kanunların dışa dönük sonuç doğurması için gerçekleştirilmesi gereken belirtici bir unsurdur14.

9 TEZİÇ, Erdoğan: Anayasa Hukuku, Beta Yayınları, 8. Bası, İstanbul 2003, s. 49.
10 YOKUŞ, Sevtap: “1982 Anayasası’na Göre Cumhurbaşkanının Anayasa Değişikliklerine, Yasalara ve Kanun Hükmünde Kararnamelere İlişkin Yetkileri”, Legal Yayıncılık,
Armağan, (Bülent Tanör’e), İstanbul 2004, s. 768, 771.
11 GÖZLER, Kemal: Halkoylamasıyla Kabul Edilen Anayasa Değişikliği Kanunlarının
Resmî Gazetede Yayımlanması Sorunu”, Yasama Dergisi, S. 7, s. 6.
12 İBA, Şeref: “Cumhurbaşkanınca Yayımlanması Kısmen veya Tamamen Uygun Bulunmayan Kanunların Meclise Geri Gönderilmesi”, A.Ü.H.F.D., C.1, S. 3, s. 299;
GÖZLER, Kemal: Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Ekin Kitabevi, 5. Baskı, Bursa 2008,
s. 348.
13 Kanunların Resmi Gazetede yayımlanmasına dair prosedürün tahakkuk ettirilmesinin
yasama fonksiyonuna dahil olmadığı, bu amaçla işletilen sürecin idari işlem niteliği arz
ettiği doktirnde ifade edilmiştir. Bkz. TEZİÇ, Erdoğan: Türkiye’de 1961 Anayasasına
Göre Kanun Kavramı, İÜHF Yayını No: 384, İstanbul 1972, s. 138.
14 DAVER, Bülent: “Kanunla İlgili Meseleler”, A.Ü.S.B.F.D., C. XVI, S. 4, s. 230;
GÜNDAY, Metin: İdare Hukuku, İmaj Yayıncılık, 6. Bası, 2002 Ankara, s. 83;
GÖZLER (2008): s. 349; TANÖR, Bülent - YÜZBAŞIOĞLU, Necmi: Türk Anayasa
Hukuku, Y.K.Y., 2. Baskı, İstanbul 2001, s. 280, 281. Temel kaide, kanunların Resmi
Gazetede yayımlanıp yürürlüğe girmesinden sonra sonuç doğurmasıdır. Dolayısıyla, kazanılmış haklara saygı gibi hukuk devletinin genel gerekleri bağlamındaki istisnalar hariç, kanunlar geçmişi kapsayıcı mahiyette hükümler ihtiva edemez. Bkz. ATAR, Yavuz:
Türk Anayasa Hukuku, Mimoza Yayınları, Güncelleştirilmiş İkinci Baskı, Konya 2002,
s. 189; TANÖR- YÜZBAŞIOĞLU: s. 281.




B. Cumhurbaşkanının Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunları
Geri Göndermesinin Anlamı


1. “Veto” Kavramı
a. Mutlak Veto

Parlamentoda, bir kanun oybirliğiyle dahi kabul edilmiş olsa, söz konusu
kanunu hukuk âlemine intikal ettirecek merci, örneğin, padişah, Cumhurbaşkanı gibi, yetkisini müspet yönde kullanmadıkça, parlamentonun çıkardığı kanunun sonuç doğurmaktan mahrum kalması anlamına gelen vetoya mutlak
veto denir15.

b. Güçleştirici Veto

Parlamentonun belli bir çoğunlukla kabul ederek çıkardığı kanunu, hukuk âlemine intikal ettirecek merciin, mesela Cumhurbaşkanının Meclise iade etmesi halinde, aynı kanunun ancak ilk kabul yeter sayısından daha nitelikli bir sayıyla kabul edilerek yetkili mercie gönderilebilmesi anlamına gelen vetoya güçleştirici veto denir16.

c. Geciktirici Veto

Parlamentonun, örneğin anayasa değişikliklerinin kabulü bakımından gerekli sayıyla kabul ederek yetkili mercie gönderdiği kanunu, söz konusu merciin iade etmesi halinde, yeniden kabul için ilk kabulden daha nitelikli bir kabul yeter sayısına gerek olmaksızın kabul ederek aynı mercie göndermesi mümkün olabiliyorsa geciktirici veto söz konusu olur17.

d. Askıya Alıcı Veto

Parlamentoların, Anayasa Mahkemesi’nin iptal ya da itiraz davalarında verdiği kararların, yürürlüğünü durdurarak, askıya alabilmesine imkân tanıyan bir veto mekanizmasıdır. Portekiz, Romanya ve bazı başka Avrupa ülkelerinde örneği bulunmaktadır18.
2010 Anayasa değişikliği paketinin referanduma sunulması sürecinde, Anayasa Mahkemesinin iptal kararına karşı “Anayasa Mahkemesinin vereceği kararı yok sayma” şeklinde fiili bir çözüm yolu fikrine19 nazaran, askıya alıcı veto mekanizmasının yer verilmesinin hukuki bir çözüm yolu olarak daha çok savunulabilir olduğu, dolayısıyla bu kurumun yasal alt yapısının oluşturulması için gereken yasal düzenlemelerin yapılması20 gerektiği ifade edilebilir.


18 ÖZBUDUN, Ergun: “Osman Can Formülü Hukuka Uygun”, (Meliha Okur ile yaptığı
röportaj), Taraf Gazetesi, 16.06.2010; ILICAK, Nazlı: “Mahkeme Kararı ve Zihin Jimnastiği”, Sabah Gazetesi, 18.06.2010; Askıya alıcı veto mekanizmasına yer veren Portekiz Anayasasının 279 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına göre; "Anayasaya aykırı bulunan kanun, kararname veya uluslararası antlaşma hükümleri, parlamentonun üye tam sayısının salt çoğunluğundan fazlasının kabulü şartıyla ve toplantıya katılanların en az 3'te
2'sinin evet oyuyla kanunlaşabilir." Bkz. https://yenianayasa.tbmm.gov.tr/ yabanciulkeler.aspx, Erişim tarihi: 18.05.2012. Ayrıca bkz. ILICAK: a.g.m. Romanya Anayasasının
146 ve 147 inci maddelerinde askıya alıcı vetoya yer verilmiştir. Bkz.
https://yenianayasa.tbmm.gov.tr/docs...1.11.1991).pdf, Erişim tarihi:
18.05.2012.
19 CAN, Osman : “Meclis, Anayasa’yı Mahkemeye Karşı Korumalı”, (Yıldıray Oğur ile
roportaj), Taraf Gazetesi, 12.06.2010. aynı fikri destekleyici yönde bkz. HATEMİ, Hü-
seyin:“Hatemi de Osman Can’la aynı fikirde…” (Melih Altınok ile roportaj), Taraf Gazetesi, 14.06.2010.
20 ARSLAN, Zühtü: Anayasa Mahkemesinin Yorum Tekeli, Yargısal Üstünlük ve Demokrasi”, Yetkin Yayınları, Armağan (Prof. Dr. Ergun Özbudun’a ), Ankara, 2008, s. 85.



Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar
__________________
"Ama gerçek, aziz dostum, can sıkıcıdır."

Mislina isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Mislina'in Mesajına Teşekkür Etti