Tekil Mesaj gösterimi
Eski 22.09.13, 20:28   #9
Dilaver
Moderator

Dilaver - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: Oct 2012
Konular: 413
Mesajlar: 3,681
Ettiği Teşekkür: 18755
Aldığı Teşekkür: 20033
Rep Derecesi : Dilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardırDilaver şöhret ötesinde bir itibarı vardır
Ruh Halim: Uykucu
Standart Cevap: İlk Türk Denizci Çaka Bey



Adı Çaka mı, Çağa mı, Çakan mı idi?

Bunlar arasında en fazla tutulanı Çaka'dır. Çaka telaffuzu, konu hakkında ilk geniş bilgi veren, ana kaynak durumunda ki Alexiad'da adın Τζαχᾶς (Çakhas=Çakas) şeklinde yazılmış olmasına dayanmaktadır.

Buradaki bilgiyi dikkatlice küçük kitabına aktaran merhum profesör A. N. Kurat'ın bunu Çaka kabul ederek, eserini de ''Çaka Bey'' diye adlandırması, özellikle ülkemizde Çaka telaffuzunun yaygınlaşmasına yol açmıştır denilebilir.

Ayrıca İzmir Beyi'nin Oğuz boylarından Çavuldur'lara mensup bir bey olarak Selçuklu (Anadolu'nun) fethi sırasında, Danişmend Gazi ile birlikte harekata katıldığı hikaye edilen ''Danişmend-name'' de de adın ''Çaka'' şeklinde yazıldığı anlaşılmaktadır..
----------------------------------------------------------------------------
Ancak tüm bunlar şüphelerin dağılması için yeterli olmuyor. Çünkü 11.yy Türkçe'sinde böyle bir adın kullanıldığına dair herhangi bir belge olmadığı gibi, o zamana kadar ki yazılı Türk belgelerinde de, hatta Türkçe çak- fiil kökünden a eki ile meydana gelen bir kelime bulunmuyor. Türkçe'de fiilden yapılmış şahıs adları ''fiil kökü+an'' şeklinde türetilmektedir. Örneğin hem İzmir Emir'i (Bey'i) ile çağdaş olup, tarihi eserlerde adı geçen önemli kişilerin +a (Çak+a= Çaka gibi) ile değil +an iledir.

Sultan Melikşah döneminin ünlü kumandanı Bozan'da olduğu gibi Boz+an=Bozan..

I.Haçlı Seferinde Antakya müdafii Yağısıyan, Danişmendli beyi Yağıbasan, Yağı-bas+an gibi...

O devirde ki Türkçe'yi temel alırsak fiilden isim türetirsek Çak+an=Çakan olmalı.
------------------------------------------------------------------------------
Adın aslında Çağa olarak söylenmiş olabileceğine gelince; çağa kelimesi halen Doğu Anadolu'da bazı yerlerde ''küçük yavru, çocuk'' anlamlarında kullanılmasına, Yeni Çağa (Bolu ilinde, Ankara-İstanbul yolu üzerinde) gibi bazı yer adlarında görülmesine ve hatta İzmir Beyliği tarihinin ilk araştırıcısı A.N. Kurat tarafından: Adın Çağa olması mümkündür, Çaka veya daha sonraki şekli ile Çağa olduğu kabul edilebilir...denilmesine rağmen konuda ki Türk Beyi'nin adı Çağa olarak telaffuzu hemen hemen imkânsızdır.

Çünkü; kelimenin ikinci hecesinde ki konsonant ğ değil, k dır.

Bu husus Akdes Nimet Kurat'ın da belirttiği gibi, bizzat A.Komnena'nın eserindeki örneklerle tespit edilebilmektedir; ..o yine kendi çağdaşı olan tanınmış Türk şahsiyetlerinin adlarında mevcut ve aslında k olan sesi Çakas'da ki aynı harf ile kaydetmiştir...
Tzachas, Tza+ch+as... ch=k

Çağa kelimesi Moğol menşe'li olup Türkçe'de mevcut değil iken, Moğol istilasından sonra, yani 13. yy ın ortalarından sonra dilimizde yer aldığı anlaşılıyor. Adın Çağa olması halinde ya daha o devirde Türkçe'nin Moğolca'nın tesiri altına girdiğini gösteriyor ya da İzmir Beyi'nin Moğol soyundan geldiğini kabul etmek gerekir ki her iki düşünce de ihtimal dışı sayılmalıdır.
-----------------------------------------------------------------------------

Demek ki adın asıl söylenişi Çakan olacaktır. Bu yukarıda örmeklerle görüldüğü üzere Türkçe Çak köküne, +an ekinin ilavesi ile türetilmiş ''ism-i fail'' halinde bir Türkçe addır. Tek şüphe, olaylarla çağdaş tarihçi A.Komnena'nın niçin adı Çakan olarak değil de Çakas şeklinde yazdığı üzerinde toplanıyor ki bunun da kolayca açıklanması mümkündür.

Mesela Grek tarihçilerinin bazı yabancı isimleri grekçeleştirmek eğilimleri ile ilgilidir. Grekçe'de kelimenin nominatif halinde iken s ile sonlandığı, akuzatif durumunda ise sonuna bir n aldığı bilinir.

Bizans kaynaklarında bunun bilhassa Türk adları bakımından örnekleri çoktur. Arsılas= Arslan - Zaltas(Zoltas)= Sultan - Solumas= Süleyman hatta Kur'an= Khoras gibi..

Böylece Çakan adını eserinde Çakas şeklinde yazan A.Komnena, çağdaşı olan Anadolu fatihi Selçuklu Süleyman Şah'ın adını da eserinde 8 yerde Solumas olarak kaydetmiştir.
_____________________________________________

Ben kaynağı vereyim, aklınız daha fazla karışmasın ... Merak edip tamamını okumak isteyen olursa (Westsilver mesela ), buyursunlar efenim;

https://docs.google.com

__________________

Tanrılar, erkeklerin ''balıkta'' geçirdiği zamanı ömründen saymaz. (Babil Atasözü)
Dilaver isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
3 Üyemiz Dilaver'in Mesajına Teşekkür Etti.