Tekil Mesaj gösterimi
Eski 22.11.13, 13:23   #20
Psişik Tırtıl
Tam Üye

Psişik Tırtıl - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: Nov 2013
Konular: 59
Mesajlar: 218
Ettiği Teşekkür: 698
Aldığı Teşekkür: 1300
Rep Derecesi : Psişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmedePsişik Tırtıl muhteşem bir gelişmede
Ruh Halim: none
Standart Cevap: Geçmişten Günümüze Mizah Dergileri - Karikatür Tarihi

Edeb Yahu Mizah Gazetesi




3 Teşrinievvel 1324/16 Ekim 1908 - 21 Teşrinisani 1325/4 Aralık 1909 tarihleri arasında elli yedi sayı çıkarılan Edeb Yahu, II. Meşrutiyet döneminde İzmir’de yayımlanmış mizah gazeteleri içerisinde gerek sayı itibariyle gerekse yazıların niteliği bakımından en dikkate değer olanıdır. İmtiyaz sahibi Zeytinoğlu Mehmet Remzi, sorumlu müdür Taşlızade Hasan Rüştü, başyazarı Şair Eşref’tir. İdarehanesi, dava vekili Taşlızade Hasan Beyin yazıhanesidir. Her sayıda “Edeb Yahu” klişesinin altında Şair Eşref’e ait olduğunu düşündüğümüz şu kıta yer almaktadır:


Aransın hakkı varsa her kimin kimde, mahâkimde
Demem sâir refîkânımla mîzâna Edeb Yâhû
Hükûmet bundan evvel etti matbûâtı çırçıplak
Kusûra bakmasınlar, çıktı meydâna Edeb Yâhû

Aynı kıta, ilk sayıda yer alan ve üslûbundaki benzerlikten dolayı derginin başmuharriri Eşref’in kaleminden çıktığını düşündüğümüz “Mukaddime” nin sonunda da yer almaktadır. “Edeb Yahu” klişesinin altına yan yana birer beyit hâlinde yazılan kıtanın hemen altında iki çizgi arasında “Şimdilik haftada bir defa cuma günleri neşr olunur Osmanlı mizah gazetesidir” ibaresi yer almaktadır. 16. sayıda ibare “Şimdilik haftada bir defa cumartesi günleri neşrolunur ciddî ve mizah yazar Osmanlı gazetesidir” şeklinde değişir. 15. sayıdan itibaren de Eşref’in kıtasının yerini “Edeb bir tâc imiş nûr-ı Hüdâdan/Giy ol tâcı emîn ol her belâdan” beyti alır. 26. sayıda sorumlu müdür Müderriszade Mehmet Kâmil, 27. sayıda ise imtiyaz sahibi olan Mehmet Remzi aynı zamanda sorumlu müdür olur, başmuharrir de Hafız İsmail şeklinde değişir. Başmuharrir 32. sayıda Ahmet Cemil, 44. sayıda Nüzhet Hâtifi’dir. 46. sayıdan sonra elimizde sadece 52, 56 ve 57. sayılar olduğu için göremediğimiz diğer sayılarda ne gibi değişiklikler olduğunu bilemiyoruz, ancak 52. sayıda sorumlu müdür Osman Nuri, sermuharrir Mehmet Said olarak değişmiştir.



İlk sayıda “Mukaddime” başlığı altında derginin ismi olan Edeb Yahu ifadesinden hareketle dönemin hangi yanlışlarına “edeb yahu” deneceği mizahî bir üslupla anlatılır:

Zamanımızda bu “Edeb yahu”nun mahall-i tatbîki pek ço-tur. Ezcümle hürriyeti, alacağını alıp borcunu vermemek zannedenlere “Edeb yahu!”.

Haddini bilmeden polis namzedi çıkanlara, namzetlerin ehliyetlileri varken inadına yapar gibi ehliyetsizlerin üzerine rey veren ve ârâ-yı umûmiyeyi kâğıt paçavrası gibi parçalayan müntehib-i sânîlere de maa’t-takbîh “Edeb yahu” denilir.

Her ihtiyaç bitmiş de yalnız iki mesele kalmış gibi diyâneti elde alet ederek tesettür-i nisvân meselesiyle uğraşan ve halkı birbirine düşürmek için münafıklık eden vâizlere, gazetecilere dahi maa’t-teşhîr “Edeb yahu” denilir.

Esbak Bahriye Nazırı Celâl Paşa, Tophane müşiri Zeki Paşa babalarını gözetmezler, aç bırakırlar. “Canım bunlar sizin sebeb-i hayatınızdır, niçin bakmıyorsunuz?” denildikçe “Babalarımız zevklerini icra esnasında sâika-i tesâdüfle biz de dünyaya gelmişiz. Biz onları infâk ve iâşeye mecbur değiliz” dedikleri vakit “Edeb yahu” denilir.

Tecessüs alamadıkları için hizmet ve betâetle muamele gö-ren ve sırıtmış köpek gibi amirlerinin yüzüne atılan memurlara, ashâb-ı mesâlihin resmen davet olunduğu vakitten ancak iki üç sa-at sonra toplanıp işe başlayan ve vaktin adem-i müsâadesine meb-nî işleri vakt-i âhara ta’lik ederek hukûk-ı ibâdı mahkemelerde s-ründüren mahkeme heyetlerine de “Edeb yahu” denilir.

Menâfi-i vatan uğrunda kemâl-i germî ile çalışmayı bırakıp da ara sıra çıngar çıkararak birbirine saldıran gazetecilere “Edeb yahu” denilir.

Yine aynı sayıda “Mesleğimiz” başlıklı yazıda geçen “Bizim mebde-i hareketimiz şathiyat, fakat hedefimiz ciddiyattır” ifadesi derginin tuttuğu yolu ortaya koymaktadır.

Edeb Yahu sadece mizahî yazılara yer veren bir gazete değildir. Ciddî üslupla kaleme alınmış siyasî ve sosyal hayatla ilgili yazılar, şiir ve hikâye gibi edebî metinler onu, dönemin özellikle kısa süreli çıkmış, yergi ve gülmeceyi gaye edinen gazetelerinden ayırmaktadır.

Edeb Yahu’da yer alan yazılarda ağırlıklı olarak Girit ve Bosna-Hersek olayları, Meclis-i Mebusan’ın açılışı için yapılan seçimler, basın, II. Abdülhamit’in hal’i ve II. Meşrutiyet yönetimiyle birlikte Mehmet Reşat’ın tahta çıkışı, belediye kaynaklı sorunlar, gündelik hayatla ilgili meseleler ele alınır. Bunların dışında yoğun olarak şiire yer verilmekle birlikte özellikle son sayılarda hikâyelere ve tiyatroyla ilgili eleştirilere de yer verilir.

(II. Meşrutiyet Döneminde İzmir’de Çıkmış Olan Mizah Gazeteleri / Yrd. Doç. Dr. Şerife ÇAĞIN )
__________________
ayakkabı kutusuna,
sakladım
tüm göçebeliğimi
Psişik Tırtıl isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
3 Üyemiz Psişik Tırtıl'in Mesajına Teşekkür Etti.