Merhabalar
Forum Gerçek üyesi değilsiniz ya da Üye Girişi yapmamışsınız.
Sitemizden tam olarak yararlanabilmek için;
Lütfen Buraya tıklayarak üye olunuz.
Forum Gerçek

Forumları Okundu Kabul Et Bugünkü MesajlarYazdığım Cevaplar Açtığım Konular Kim Nerede
Geri git   Forum Gerçek > Türkiye ve Dünyadan Haberler > Ülkemiz ve Dünya Gündemi > Serbest Kürsü

Serbest Kürsü Her konuda tartışma açılan konular burada

Cevapla
 
LinkBack Seçenekler
Eski 19.06.13, 22:46   #1
Süper Üye
Mislina - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: May 2012
Konular: 458
Mesajlar: 2,989
Ettiği Teşekkür: 4166
Aldığı Teşekkür: 9717
Rep Derecesi : Mislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzel
Ruh Halim: none
Standart Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar Bakımından “Onay”, “Veto”

ANAYASA DEĞİŞİKLİKLERİNE DAİR
KANUNLAR BAKIMINDAN “ONAY”, “VETO”
KAVRAMLARININ ANLAMI VE REFERANDUM
SÜRECİNDE YARGISAL DENETİM SORUNU

Yrd. Doç. Dr. Ömer KESKİNSOY*

GİRİŞ

Kanunlar ve anayasa değişikliklerine dair kanunlar bakımından Cumhurbaşkanının yetkisinin, onay kelimesini tam olarak karşılayp karşılamadığı en azından tartışma götürür bir konudur. Zira, Cumhurbaşkanının Resmi Gazate’de yayınlanmasını uygun bulduğu kanunlara karşı Anayasa Mahkemesine iptal istemiyle müracaat hakkını haiz oluşu, yapılan işlemin onay olarak değerlendirilmesi noktasında bir çelişkiyi çağrıştırmaktadır. Bunun yanı sıra,
Cumhurbaşkanının, anayasa değişikliklerine dair kanunlar da dahil olmak
üzere, bunları geri gönderme yetkisinin veto olarak kabul edilip edilmeyeceği veto türleri, vetonun ifade ettiği anlam bakımından önem arzetmektedir.
Cumhurbaşkanının kanunları tekrar görüşülmek üzere TBMM’ne iade etmesinin amacı, onların hem tekrar gözden geçirilmesini hem de bu suretle hataların giderilmesini sağlamak(1) kısaca TBMM’ni uyarmaktır
2. Dolayısıyla Cumhurbaşkanının, kanunları tekrar görüşülmek üzere Meclise iade etmesi, bir veto niteliğinde değildir
3. Çünkü aşağıda izah edileceği üzere, Cumhurbaşkanının Meclise geri gönderdiği kanunun daha nitelikli bir çoğunlukla
kabul edilmesine dahi gerek yoktur.

* Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Kamu Yönetimi Bölümü Öğretim
Üyesi.
1 ALİEFENDİOĞLU, Yılmaz: “Yasaların Cumhurbaşkanınca Geri Gönderilmesi”, Amme İdaresi Dergisi, S. 1, s. 5.
2 İBA Şeref: Anayasa Hukuku ve Siyasal Kurumlar, Turhan Kitabevi, 2. Bası, Ankara
2008: s. 303.
EROĞLU, Hamza: İdare Hukuku Dersleri, Sevinç Matbaası, Ankara 1972, s. 74;
TEZİÇ, Erdoğan: “Cumhurbaşkanının Geri Gönderme Yetkisi”, Anayasa Yargısı, Ankara 1987, s. 83.


Ömer KESKİNSOY EÜHFD, C. XV, S. 3–4 (2011)
Aynen adi kanunlarda olduğu gibi Anayasa değişikliklerine dair kanunlar da Cumhurbaşkanı tarafından TBMM’ne iade edildiğinde bütün halinde
iade edilir
4. Yani, anayasa değişikliklerine dair kanunların Cumhurbaşkanınca kısmî olarak Meclise iade edilmesi kabul edilmemiştir.
Fakat anayasa değişikliklerine dair kanunların kısmen onaylanması ve onaylanan kısımlarının Resmi Gazetede yayınlanması, onaylanmayan maddelerinin ise Cumhurbaşkanı tarafından referanduma sunulması mümkündür.
Bunun için, anayasa değişikliğine dair kanunun, Cumhurbaşkanının onaylama yetkisine de kapsayan, TBMM üye tamsayısının asgari 2/3’ü oranındaki,
yani 367 ya da daha üzeri bir kabul oyu ile Meclisten geçmiş olması gerekir.
Aksi halde, yani anayasa değişikliğinin kabulü bakımından en alt limit olan,
TBMM üye tamsayısının 3/5’i (330) ile üye tamsayısının 2/3’ünden
(367’den) daha az bir sayı ile kabul edilmiş olması halinde, Cumhurbaşkanı'nın, kısmen onama kısmen de referanduma sunma yetkisinden söz edilemeyecektir.

Konuyla alakalı, Anayasanın 89 uncu maddesinin ilk fıkrasının ilk cümlesine göre; “Yayımlanmasını kısmen veya tamamen uygun bulmadığı kanunları, bir daha görüşülmek üzere, bu hususta gösterdiği gerekçe ile birlikte aynı süre içinde, Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderir”. Buna göre, Cumhurbaşkanı anayasa değişikliklerine dair kanunlar için de geçerli olmak üzere, kendisine gönderilen kanunların bir kısmını kabul edip bir kısmını kabul etmeme yetkisine sahip kılınmıştır. Ancak, kuşkusuz Cumhurbaşkanının bu bağlamda kendilerine gönderilen kanunun tümünü kabul etmeme gibi bir yetkisi de mevcuttur. Cumhurbaşkanı kısmen kabul etmeme yetkisini kullanmış olması halinde, ilgili kanunun hangi maddelerini hangi gerekçeyle kabul etmediğini belirtmesi gerekir. Anayasanın 2001 yılında değiştirilen ve ilk bölümü yukarıda verilen 89 uncu maddenin devamında; “Cumhurbaşkanınca kısmen uygun bulunmama durumunda, Türkiye Büyük Millet Meclisi sadece uygun bulunmayan maddeleri görüşebilir” hükmü yer almaktadır. Açıktır ki, Cumhurbaşkanı kendilerine gönderilen kanununun bir kısmını kabul etmemiş olsa dahi, tekrar görüşülmek üzere iradelerini ortaya koymaları halinde, kanunun tümünü geri göndermesi söz konusu olacaktır.. TBMM İç tüzüğünün 81 inci maddesinin son fıkrası da tüm bu anlatılanları doğrulayıcı hükümler ihtiva etmektedir.
Buna göre: “Cumhurbaşkanınca yayımlanması kısmen uygun bulunmayan ve bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine geri gönderilen kanunların sadece uygun bulunmayan maddelerinin görüşülmesine kanunun görüşmelerine başlamadan önce Genel Kurulca görüşmesiz karar verilebilir. Bu durumda, sadece uygun bulunmayan maddelerle ilgili görüşme açılır. Kanunun tümünün görüşülmesine karar verilmesi durumunda ise Kanun yukarıdaki fıkralara göre görüşülür. Kanunun tümünün oylaması her halde yapılır”. Söz konusu son fıkranın son cümlesi, “Kanunun tümünün oylaması her halde yapılır” şeklindedir. Bu demektir ki, Cumhurbaşkanının kanunları kısmen geri gönderme yetkisi bulunmamaktadır. Aksi halde şimdi zikredilen, kanun un son oylaması her halde tümü üzerinden yapılır hükmü anlamsız kalacaktır.
Bkz. AY. m. 89, TBMM İçt. m. 81;
ALİEFENDİOĞLU: s. 5; GÖZLER, Kemal: “Anayasa Değişikliğine Dair Kanunlar
Üzerinde Cumhurbaşkanının Yetkileri”, Ankara Barosu Dergisi, Y. 59, C. S. 4, s. 40.



Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar

En önemlisi de, Cumhurbaşkanının hangi maddeleri birlikte, hangi maddeleri ayrı ayrı referanduma sunacağı hususunun TBMM tarafından tespit edileceğidir
5. Dolayısıyla, her ne kadar, TBMM üye tamsayısının 2/3’ünün ya da daha fazlasının oyuyla kabul edilen anayasa değişiklikleri bakımından Cumhurbaşkanına kısmen onay kısmen referandum seçeneği tanınmış gibi
görünse de, Cumhurbaşkanının bu yöndeki tasarrufu bakımından asıl yetki
sahibi Türkiye Büyük Millet Meclisidir. Bu doğrultuda genel durum, anayasa değişikliklerine dair kanunlara eklenen bir madde ile, Cumhurbaşkanının
referandum yetkisini kullanması halinde metnin tamamının referanduma
sunulacağına dair hükme yer verilmek suretiyle TBMM’nin tasarrufu kendi
uhdesinde tutmak şeklinde gerçekleşmektedir.
Türk hukuk düzeninde referandum yolunun işletilmesi sadece anayasa
değişiklilleri hakkında kanunlar için kabul edilmiştir. Bu çerçevede, Anayasaya göre sadece anayasa değişikliklerine dair kanunlar bakımından referandum yolu işletilebilir ve bu husuta tasarruf yetkisi, Cumhurbaşkanına aittir.
Bu durum Anayasanın 175 inci maddesinin üçüncü6, dördüncü7 ve beşinci8
fıkralarında zaten açıkça ifade edilmiştir.

5 Zira, Anayasansın 175 inci maddesinin yedinci fıkrası; “Türkiye Büyük Millet Meclisi
Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunların kabulü sırasında, bu Kanunun halkoylaması-
na sunulması halinde, Anayasanın değiştirilen hükümlerinden, hangilerinin birlikte hangilerinin ayrı ayrı oylanacağını da karara bağlar” hükümlerin içermektedir. Ayrıca bu hususta bkz. GÜRAN, Sait: “Anayasa’da Değişiklik Yapan 4709 Sayılı Kanun Hakkında
Düşünceler”, Turhan Kitabevi, Armağan (Prof. Dr. A. Şeref Gözübüyük’e), Ankara
2005, s. 163-166.
6 Anayasanın 175 inci maddesinin üçüncü fıkrasına göre; “Cumhurbaşkanı Anayasa deği-
şikliklerine ilişkin kanunları, bir daha görüşülmek üzere Türkiye Büyük Millet Meclisine
geri gönderebilir. Meclis, geri gönderilen Kanunu, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu
ile aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı bu Kanunu halkoyuna sunabilir”.
7 Anayasanın 175 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre; “Meclisce üye tamsayısının
beşte üçü ile veya üçte ikisinden az oyla kabul edilen Anayasa değişikliği hakkındaki
Kanun, Cumhurbaşkanı tarafından Meclise iade edilmediği takdirde halkoyuna sunulmak
üzere Resmî Gazetede yayımlanır”.
8 Anayasanın 175 inci maddesinin dördüncü fıkrasına göre “Doğrudan veya Cumhurbaş-
kanının iadesi üzerine, Meclis üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu ile kabul edilen Anayasa değişikliğine ilişkin kanun veya gerekli görülen maddeleri Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabilir. Halkoylamasına sunulmayan Anayasa değişikliğine ilişkin
Kanun veya ilgili maddeler Resmî Gazetede yayımlanır”.


__________________
"Ama gerçek, aziz dostum, can sıkıcıdır."

Mislina isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Mislina'in Mesajına Teşekkür Etti
Eski 19.06.13, 23:10   #2
Süper Üye
Mislina - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Üyelik Tarihi: May 2012
Konular: 458
Mesajlar: 2,989
Ettiği Teşekkür: 4166
Aldığı Teşekkür: 9717
Rep Derecesi : Mislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzelMislina gerçekten güzel
Ruh Halim: none
Standart Cevap: Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar Bakımından “Onay”, “Veto”

I. CUMHURBAŞKANININ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ TEKLİFİNİ
ONAYLAMASININ HUKUKİ ANLAMI - KAVRAMSAL OLARAK
ONAY MI, ISDAR MI, YOKSA HUKUK ALEMİNE İNTİKAL
ETTİRME Mİ TERCİH EDİLMELİ?

Cumhurbaşkanının özellikle adi kanunlar, hatta anayasa değişikliklerine dair kanunlar bakımından kullandığı yetkinin bir “onay” veya diğer bir ifadeyle tasdik” anlamına gelmediği, bunun TBMM’nin işlemini hukuk âlemine intikal ettirmek anlamında düşünülmesi gerektiği kanaatinde olduğumuzu öncelikle belirtmek isteriz. Şöyle ki; Cumhurbaşkanının anayasa değişikliklerine dair kanunlar dahil kanunlar üzerindeki yetkisinin bir “onay”, ya da diğer bir ifadeyle “tasdik” anlamına gelmediği en azından ciddi tartışma götürür bir konudur. Dolayısıyla, Cumhurbaşkanının mevzubahis yetkisinin, ısdar9, ortaya çıkarma10 ya da TBMM’nin yaptığı kanunu hukuk âlemine intikal ettirme, veya onun yayınlanmak üzere aslına uygunluğu tespit edici11bir işlem olarak kabulü daha doğrudur. Daha özet bir ifadeyle, Cumhurbaşkanı, zaten Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan son oylamayla kanunlaşma süreci tamamlanmış12, dolayısıyla kanun niteliğini kazanmış işlemin13hukuki sonuçlarını doğurmak üzere sadece muhatapları bakımından hüküm ifade edici aşamayı tahakkuk ettirmektedir. Bu aşama, Resmi Gazetede yayım sürecini harekete geçirmekle gerçekleşir. Bunun yanısıra, kanunların Resmi Gazetede yayımlanması safhası, kanunlar bakımından içe dönük kurucu bir unsur niteliğinde olmayıp, kanunların dışa dönük sonuç doğurması için gerçekleştirilmesi gereken belirtici bir unsurdur14.

9 TEZİÇ, Erdoğan: Anayasa Hukuku, Beta Yayınları, 8. Bası, İstanbul 2003, s. 49.
10 YOKUŞ, Sevtap: “1982 Anayasası’na Göre Cumhurbaşkanının Anayasa Değişikliklerine, Yasalara ve Kanun Hükmünde Kararnamelere İlişkin Yetkileri”, Legal Yayıncılık,
Armağan, (Bülent Tanör’e), İstanbul 2004, s. 768, 771.
11 GÖZLER, Kemal: Halkoylamasıyla Kabul Edilen Anayasa Değişikliği Kanunlarının
Resmî Gazetede Yayımlanması Sorunu”, Yasama Dergisi, S. 7, s. 6.
12 İBA, Şeref: “Cumhurbaşkanınca Yayımlanması Kısmen veya Tamamen Uygun Bulunmayan Kanunların Meclise Geri Gönderilmesi”, A.Ü.H.F.D., C.1, S. 3, s. 299;
GÖZLER, Kemal: Türk Anayasa Hukuku Dersleri, Ekin Kitabevi, 5. Baskı, Bursa 2008,
s. 348.
13 Kanunların Resmi Gazetede yayımlanmasına dair prosedürün tahakkuk ettirilmesinin
yasama fonksiyonuna dahil olmadığı, bu amaçla işletilen sürecin idari işlem niteliği arz
ettiği doktirnde ifade edilmiştir. Bkz. TEZİÇ, Erdoğan: Türkiye’de 1961 Anayasasına
Göre Kanun Kavramı, İÜHF Yayını No: 384, İstanbul 1972, s. 138.
14 DAVER, Bülent: “Kanunla İlgili Meseleler”, A.Ü.S.B.F.D., C. XVI, S. 4, s. 230;
GÜNDAY, Metin: İdare Hukuku, İmaj Yayıncılık, 6. Bası, 2002 Ankara, s. 83;
GÖZLER (2008): s. 349; TANÖR, Bülent - YÜZBAŞIOĞLU, Necmi: Türk Anayasa
Hukuku, Y.K.Y., 2. Baskı, İstanbul 2001, s. 280, 281. Temel kaide, kanunların Resmi
Gazetede yayımlanıp yürürlüğe girmesinden sonra sonuç doğurmasıdır. Dolayısıyla, kazanılmış haklara saygı gibi hukuk devletinin genel gerekleri bağlamındaki istisnalar hariç, kanunlar geçmişi kapsayıcı mahiyette hükümler ihtiva edemez. Bkz. ATAR, Yavuz:
Türk Anayasa Hukuku, Mimoza Yayınları, Güncelleştirilmiş İkinci Baskı, Konya 2002,
s. 189; TANÖR- YÜZBAŞIOĞLU: s. 281.




B. Cumhurbaşkanının Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunları
Geri Göndermesinin Anlamı


1. “Veto” Kavramı
a. Mutlak Veto

Parlamentoda, bir kanun oybirliğiyle dahi kabul edilmiş olsa, söz konusu
kanunu hukuk âlemine intikal ettirecek merci, örneğin, padişah, Cumhurbaşkanı gibi, yetkisini müspet yönde kullanmadıkça, parlamentonun çıkardığı kanunun sonuç doğurmaktan mahrum kalması anlamına gelen vetoya mutlak
veto denir15.

b. Güçleştirici Veto

Parlamentonun belli bir çoğunlukla kabul ederek çıkardığı kanunu, hukuk âlemine intikal ettirecek merciin, mesela Cumhurbaşkanının Meclise iade etmesi halinde, aynı kanunun ancak ilk kabul yeter sayısından daha nitelikli bir sayıyla kabul edilerek yetkili mercie gönderilebilmesi anlamına gelen vetoya güçleştirici veto denir16.

c. Geciktirici Veto

Parlamentonun, örneğin anayasa değişikliklerinin kabulü bakımından gerekli sayıyla kabul ederek yetkili mercie gönderdiği kanunu, söz konusu merciin iade etmesi halinde, yeniden kabul için ilk kabulden daha nitelikli bir kabul yeter sayısına gerek olmaksızın kabul ederek aynı mercie göndermesi mümkün olabiliyorsa geciktirici veto söz konusu olur17.

d. Askıya Alıcı Veto

Parlamentoların, Anayasa Mahkemesi’nin iptal ya da itiraz davalarında verdiği kararların, yürürlüğünü durdurarak, askıya alabilmesine imkân tanıyan bir veto mekanizmasıdır. Portekiz, Romanya ve bazı başka Avrupa ülkelerinde örneği bulunmaktadır18.
2010 Anayasa değişikliği paketinin referanduma sunulması sürecinde, Anayasa Mahkemesinin iptal kararına karşı “Anayasa Mahkemesinin vereceği kararı yok sayma” şeklinde fiili bir çözüm yolu fikrine19 nazaran, askıya alıcı veto mekanizmasının yer verilmesinin hukuki bir çözüm yolu olarak daha çok savunulabilir olduğu, dolayısıyla bu kurumun yasal alt yapısının oluşturulması için gereken yasal düzenlemelerin yapılması20 gerektiği ifade edilebilir.


18 ÖZBUDUN, Ergun: “Osman Can Formülü Hukuka Uygun”, (Meliha Okur ile yaptığı
röportaj), Taraf Gazetesi, 16.06.2010; ILICAK, Nazlı: “Mahkeme Kararı ve Zihin Jimnastiği”, Sabah Gazetesi, 18.06.2010; Askıya alıcı veto mekanizmasına yer veren Portekiz Anayasasının 279 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına göre; "Anayasaya aykırı bulunan kanun, kararname veya uluslararası antlaşma hükümleri, parlamentonun üye tam sayısının salt çoğunluğundan fazlasının kabulü şartıyla ve toplantıya katılanların en az 3'te
2'sinin evet oyuyla kanunlaşabilir." Bkz. https://yenianayasa.tbmm.gov.tr/ yabanciulkeler.aspx, Erişim tarihi: 18.05.2012. Ayrıca bkz. ILICAK: a.g.m. Romanya Anayasasının
146 ve 147 inci maddelerinde askıya alıcı vetoya yer verilmiştir. Bkz.
https://yenianayasa.tbmm.gov.tr/docs...1.11.1991).pdf, Erişim tarihi:
18.05.2012.
19 CAN, Osman : “Meclis, Anayasa’yı Mahkemeye Karşı Korumalı”, (Yıldıray Oğur ile
roportaj), Taraf Gazetesi, 12.06.2010. aynı fikri destekleyici yönde bkz. HATEMİ, Hü-
seyin:“Hatemi de Osman Can’la aynı fikirde…” (Melih Altınok ile roportaj), Taraf Gazetesi, 14.06.2010.
20 ARSLAN, Zühtü: Anayasa Mahkemesinin Yorum Tekeli, Yargısal Üstünlük ve Demokrasi”, Yetkin Yayınları, Armağan (Prof. Dr. Ergun Özbudun’a ), Ankara, 2008, s. 85.



Anayasa Değişikliklerine Dair Kanunlar
__________________
"Ama gerçek, aziz dostum, can sıkıcıdır."

Mislina isimli Üye şimdilik offline konumundadır   Alıntı ile Cevapla
Mislina'in Mesajına Teşekkür Etti
Cevapla

Bu Sayfayı Paylaşabilirsiniz

Etiketler
anayasa, bakımından, cumhurbaşkanının, dair, değişikliklerine, kabul, kanunlar, “onay”, “veto”


Konuyu Toplam 1 Üye okuyor. (0 Kayıtlı üye ve 1 Misafir)
 
Seçenekler

Yetkileriniz
Konu Acma Yetkiniz Yok
Cevap Yazma Yetkiniz Yok
Eklenti Yükleme Yetkiniz Yok
Mesajınızı Değiştirme Yetkiniz Yok

BB code is Açık
[IMG] Kodları Açık
HTML-Kodu Kapalı
Trackbacks are Açık
Pingbacks are Açık
Refbacks are Açık


İlgili Konular
Konu Konuyu Başlatan Forum Cevaplar Son Mesaj
Kıbrıs'la İlgili Bütün Belgeler, Bütün Gerçekler Kartal Türk Tarihi 8 03.02.14 13:03
Anayasa değişimi üzerine Mustafa Akten Mustafa Akten 0 01.02.13 12:01
Sabih Kanadoğlu (1938- …. ) Basakca Yaşamıyla İz Bırakanlar 1 05.06.11 22:34


WEZ Format +3. Şuan Saat: 19:38.


Powered by vBulletin® Version 3.8.8
Copyright ©2000 - 2017, Jelsoft Enterprises Ltd.
SEO by vBSEO 3.6.0 PL2 ©2011, Crawlability, Inc.
Copyright ©2000 - 2017 www.forumgercek.com
Protected by CBACK.de CrackerTracker
Önemli Uyarı
www.forumgercek.com binlerce kişinin paylaşım ve yorum yaptığı bir forum sitesidir. Kullanıcıların paylaşımları ve yorumları onaydan geçmeden hemen yayınlanmaktadır. Paylaşım ve yorumlardan doğabilecek bütün sorumluluk kullanıcıya aittir. Forumumuzda T.C. yasalarına aykırı ve telif hakkı içeren bir paylaşımın yapıldığına rastladıysanız, lütfen bizi bu konuda bilgilendiriniz. Bildiriniz incelenerek, 48 saat içerisinde gereken yapılacaktır. Bildirinizi BURADAN yapabilirsiniz.
Page Rank Icon
Bumerang - Yazarkafe
McAfee Site Denetleme
Norton Site Denetleme
www.forumgercek.com Creative Commons Alıntı-Lisansı Devam Ettirme 3.0 Unported Lisansı ile lisanslanmıştır.